Bitwy

Jump to content.

Walka wobec Pułtuskiem
Wojny napoleońskie


Odbudowa bitwy wobec Pułtuskiem, zima 2002

Termin
26 grudnia 1806

Miejsce
Pułtusk, województwo mazowieckie, wspólnota Pułtusk, Mazowsze, Polska

Wynik
nierozstrzygnięta, ruszczyzna odwrót

Przyczyna
Przyłączenie się Rosji do IV Koalicji antyfrancuskiej

Terytorium
Polska

Strony konfliktu

Imperium Francuskie
Cesarstwo rosyjskie

Dowódcy

Marszałek Jean Lannes
Generał Levin August von Bennigsen

Siły

ok. 25000 - 27000 żołnierzy
ok. 40000 - 45000 żołnierzy

Straty

1500 - 2200 - 7000 zabitych i rannych (sporne)
3500 - 5000 zabitych, rannych i wziętych do niewoli (sporne)

IV sojusz antyfrancuska

Schleiz - Saalfeld - Jena-Auerstedt - Lubeka - Czarnów - Gołymin - Pułtusk - Tczew - Iława Pruska - Ostrołęka - Słupsk - Gdańsk - Kołobrzeg - Dobre Gród - Lidzbark - Frydland

Bitwa poniżej Pułtuskiem - potyczka stoczona 26 grudnia 1806 wobec Pułtuskiem przez wojska francuskie z wojskami rosyjskimi, w czasie wojny z IV Koalicją.

30-tysięczny V Kadłub francuszczyzna wobec dowództwem marszałka Jean Lannesa i oddział Gudina z III korpusu marszałka Louisa Davouta próbowały skombinować most na Narwi i pochwycić gród. Nagle zostały zaatakowane na zachód od Pułtuska przez 45-tysięczną armię rosyjską ze 120 armatami, wobec dowództwem generała Levina Augusta von Bennigsena. Nadzwyczajnie krwawa starcie została nierozstrzygnięta, jako że Rosjanie wytrwali na swoich pozycjach i zniszczyli most. Sama starcie toczyła się w straszliwych warunkach atmosferycznych w toku burz śniegu z deszczem w czasie największych roztopów i zabłocenia terenu.

Straty obu stron były wybitnie wysokie. Francuzi stracili ok. 1500 - 7000 zabitych, rannych i wziętych do niewoli, Rosjanie 3500 - 5000.

Bitwa ta została upamiętniona na Łuku Triumfalnym w Paryżu.

Spis treści

//

Przyczyny

Po upadku insurekcji kościuszkowskiej i podpisaniu konwencji rozbiorowej przez państwa zaborcze 26 stycznia 1797, dokonano podzielenia obszaru Lokalny, i zaborcy uniwersalnie uważali go jak “gruntowny, nieodwołalny, definitywny”. Północne Mazowsze znalazło się w państwie pruskim, które na tym terenie graniczyło z Austrią od Góry Kalwarii do Serocka, a potem nieopodal Bugu do okolic Janowa Podlaskiego. Od Janowa zaczynała się bariera z Rosją, która biegła między Bielskiem a Białowieżą, Białymstokiem a Wołkowyskiem do Grodna i wobec tego w przyszłości na północ w pobliżu Niemna.

Zniewolonej ludności polskiej niesporo było przedstawić sobie rychłą odmianę losów. Atoli ta rodzaj przyszła i to po niezupełnie dziesięciu latach. W sąsiedztwie czym nie zapominajmy, iż była to czas krwawa i niespokojna. Popchnięcie wywołany przez rewolucję francuską uzewnętrznił całą lawinę konfliktów w ówczesnej Europie. Przeciw Francji zawiązywały się i upadały kolejne koalicje. Po klęsce trzeciej na polach poniżej Austerlitz zawiązała się czwarta między Prusami, Austrią i Rosją. Działania wojenne zostały wywołane przez ultimatum Prus przesłane Napoleonowi, kto wydał Wielkiej Armii ukaz wymarszu na okręg Fryderyka Wilhelma III. Decydujące wywiad nastąpiło poniżej Jeną i Auerstaedt, w tym samym dniu 14 października 1806 r. Wojsko króla Prus została rozbita i drugi pochód Francuzów odbywał się bez większych przeszkód. żwawo zajęli Berlin, doszli do Bałtyku i przeprawiwszy się przez Odrę zbliżali się do ziem polskich.

W Wielkopolsce wybuchło zryw i rozpoczęto modelować armia. Król pruski Fryderyk Wilhelm III znalazł się ze swym dworem w Prusach Wschodnich, dokąd pozostał mu do dyspozycji jedynie 20-tysięczny kadłub poniżej dowództwem allel. I’Estocqa. Po klęskach na polach Jeny i Auerstedt oczy Prusaków zwróciły się w stronę cara Aleksandra I, jaki ich nie zawiódł. 30 października 1806 r. wypowiedział Napoleonowi wojnę skłaniając do tego samego kroku Anglię i Austrię, toż bez skutku. Wojsko rosyjska stała w pogotowiu i na pierwsze danie apostrofa wyruszyła na wsparcie. 3 listopada wyruszył z Grodna 70-tysięczny kadłub allel. Bennigsena i maszerując przez Łomżę i Ostrołękę dotarł do Pułtuska, dokąd założono kwaterę główną.

Nim bitwą

Temat zwierzchnictwa w armii rosyjskiej

Tymczasem armii rosyjskiej brakowało jednolitego dowodzenia. Był to sprawa tym w wyższym stopniu niezwłoczny, iż obaj dowódcy połączonych w Ostrołęce korpusów nie cierpieli się równocześnie. Imperator mianował naczelnego wodza w osobie marszałka polnego Michała Fiodorowicza Kamieńskiego, jakkolwiek funkcja mu powierzone było nad siły schorowanego 68-letniego wodza. Wyruszył on z Petersburga 22 listopada, toż nuże po paru dniach prosił cara o odprawa z nałożonego obowiązku, ponieważ mylnie widzi i na mapie nul nie być może zobaczyć tudzież nie prawdopodobnie jechać konno. Przybył wszelako do Pułtuska i zapoznał się z wojskiem, a w owym czasie jego lęk właśnie się powiększył, ujrzał albowiem armia mylnie umundurowane, bez zapasów żywności i lekarstw. Od nowa prosił cara o odprawa z funkcji, toż reakcja nie przychodziła i powinno się było rozpocząć do działania. Tułów Buxhoevdena podzielił na dubel części: dywizje Essena III i Anrepa umieścił w widłach Bugu i Narwi w okolicy Popowa. Pozostałe dwoje stanowiły prawe odłam korpusu Bennigsena.

W tym samym dniu, gdy wojska rosyjskie witały wobec Pułtuskiem marszałka Kamieńskiego, Syreni gród owacyjnie przyjmowała wjeżdżającego Napoleona. Jakim sposobem inne nastroje panowały w obozie francuskim. Była to Wielka Wojsko, która dwanaście miesięcy temu odniosła wygrana przy Austerlitz, a przedtem paru tygodniami wobec Jeną i Auerstaedt. Gwiazdor Napoleona jaśniała pełnym blaskiem, marszałkowie byli przed chwilą wykonawcami woli cesarza. Zaopatrzenie armii było dobre, a podejście ludności polskiej skłonny, wszelako, jeśli chodzi o zaopatrzenie należy uhonorować, iż uległo ono stopniowemu pogorszeniu w miarę kiedy uzdolnienie pogodowe poskromiony dramatycznemu pogorszeniu. Kiedy pisze Kapitan Marbot jaki służył w korpusie Augereau’a „Padał mocny wysyp ze śniegiem, zaopatrzenie zaczęło dojrzewać z opóźnieniem (bowiem w błocie wysyłka był nie całkiem trudny) nie było więcej przewinienie, nieczęsto jak jakieś chmiel, i co tak było problemem, żadnego chleba a o kawałki świń i krów musieliśmy sami walczyć.”

Zawartość wojsk

Wojska francuskie składały się z:

  • Dowódca: w związku ze swoją funkcją był zanim dowodzący przedniej straży wielkiej armii francuskiej marszałek J.Lannes
    • 3 Kadłub Marszałka Davout’a (część)
      • 3 Oddział piechoty standardowo wobec dowództwem Allel. Gudina przecież tego dnia dowodzona przez d’Aultanne’a:
        • Dwie Brygady składające się z 9 Batalionów piechoty
        • Kawaleria 70 szaserów i 100 dragonów
        • 1 działo
    • 5 Tułów Marszałka Lannesa
      • 1 Oddział piechoty wobec dowództwem Sucheta składająca się z trzech Brygad podzielonych na 16 batalionów piechoty.
      • 2 Oddział piechoty wobec dowództwem Gazana składająca się z dwóch Brygad podzielonych na 11 batalionów piechoty
      • Lekka Oddział Kawalerii poniżej dowództwem Treilharda składająca się z sześciu szwadronów huzarów i trzech szwadronów szaserów
      • Artyleria 38 dział

Wojska rosyjskie składały się z:

  • Dowódca: allel. Bennigsen
    • 6 batalionów piechoty, 55 szwadronów kawalerii, 7 baterii artylerii polowej i 21/2 baterii artylerii konnej – w sumie 128 dział.
      • 2 Oddział przy dowództwem Osterman’a-Tołstoja
      • 6 Oddział wobec dowództwem Sedemaratzkiego
      • 4 Oddział wobec dowództwem Golicyna – część (Golicyn nie był współczesny na polu bitwy)
      • 3 Oddział przy dowództwem Osten–Sackena (on również nie był współczesny na polu bitwy)

Bitwa

Preludium

Działania bojowe rozpoczęli Francuzi 21 grudnia. Korpusy Napoleona przeprawiły się przez Wisłę i ruszyły na Rosjan, którzy byli zmuszeni do odwrotu. Wycofując się koncentrowali swe oddziały w rejonie Pułtuska i Makowa. W dwadzieścia cztery godziny Bożego Narodzenia gros sił Bennigsena była obecnie w Pułtusku, pozostałość tudzież znalazła się z dywizją Dochturowa w okolicy Gołymina. Buxhoevden ze swą 5 Dywizją stał w Makowie. Aura była niepomiernie zła, ciągłe deszcze zamieniły cenny w bajora a posuwanie się wojsk, zwłaszcza artylerii, było ponad słowo uciążliwe. Łatwo zobaczyć w wyobraźni sobie sytuację żołnierzy maszerujących i walczących w błocie, a nocujących na biwakach wśród wichrów i zamieci śniegu z deszczem. Poniżej koniec dnia 25 grudnia dotarł wobec Pułtusk V Tułów Lannesa z dywizją dragonów Beckera. Kamieński musiał rozstrzygać się na orzekający bój bądź na recesja. W nocy z 25/26 grudnia rozszalała się burza i wiatr przewracał namioty Rosjan i Francuzów. Naczelny marszałek załamał się do szczętu i zwoławszy naradę oświadczył, iż opuszcza armia, a dowodzenie przekazuje najstarszemu stopniem, alias Buxhoevdenowi polecając równocześnie anulować się w granice Rosji. Nie bacząc na próśb zebranych generałów wytrwał w postanowieniu i odjechał do Ostrołęki. Z ambicjami Bennigsen nie mógł uznać na owszem sromotny kres i decyzji wodza nie uszanował. Postanowił obrać bitwę. W tym celu rozkazał przynieść z Popowa dywizje Essena III i Anrepa, natomiast te, zgodnie z wcześniejszym rozkazem Kamieńskiego, pomaszerowały do Ostrołęki.

Główna batalia


Bitwa wobec Pułtuskiem ok. Południa

Bennigsen rozmieścił swoje siły blisko drogocenny Pułtusk-Gołymin formując je w trzy linie złożone raz za razem z 21, 18 i 5 batalionów. Lewe odłam kończyło się w mieście, a prawe w na lesie Mosin. Artyleria została rozmieszczona poprzednio pierwszą linią piechoty. Na najpóźniej wysuniętych pozycjach prawego skrzydła Generał Barclay de Tolly zajmował część lasu Mosin z 3 batalionami, regimentem kawalerii i baterią artylerii osłaniającą drogę do Gołymina. Generał Bagavout osłaniał lewe odłam tudzież most na rzece Narew łącznie z 10 batalionami, dwoma szwadronami dragonów natomiast baterią artylerii. 28 szwadronów kawalerii było rozmieszczonych nieopodal krawędzi brzegu łącząc Barclay’a i Bagavouta, Kozacka jazda została rozmieszczona po drugiej stronie drogi nich. Lannes pył rozporządzenie naruszyć Narew w Pułtusku wspólnie ze swoim Korpusem. Proch myśl, iż przedtem poprzednio znajdują się jakieś siły rosyjskie, mimo to nie puder pojęcia o ich rozmiarach. Po przedarciu się przez błota, pierwsze danie oddziały dotarły na obszar o 10 wcześnie rano i odrzuciły Kozaków na główną linię rosyjskiej obrony. Z powodu ukształtowania terenu Lannes mógł rozróżniać dopiero co w największym stopniu wysunięte pozycje rosyjskie na lewym i prawym skrzydle i kawalerię między nimi. Rozmieścił na lewo przy lasu Mosin Dywizję Sucheta z kolei Gazana, Wedella i Claparede’a w pobliżu całej linii rosyjskiej. Parę filia, które udało się przeprawić przez błota rozmieścił na lewym skrzydle i w siedlisko. Naokoło 11 rankiem francuskie prawe ramię ruszyło przeciw Bagavoutowi. Rosyjscy Kozacy i resztka kawalerii zostali wyparci na tyły a Bagavout wysłał do ataku piechotę, która wbrew wsparcia artylerii została odrzucona. Francuskie środek również nacierało, próbując natrzeć cofającego się Bagavouta z flanki, wszak ów ruch odsłonił ich na napad rosyjskiej kawalerii, siedem szwadronów zaatakowało francuską flankę w nagłej burzy śnieżnej jak jazda i infanteria Bagovout’a zaatakowała ich znowu frontalnie. Z kolei francuszczyzna baon oskrzydlił rosyjską kawalerię. Po zamieszaniu jakie powstało Rosjanie wycofali się na swoje obronne pozycje. Następna próba kawalerii Lannesa wobec dowództwem Treilharda została zatrzymana przez rosyjską artylerię.

W tym samym czasie francuskie lewe wobec dowództwem Sucheta prowadzone w pojedynkę przez Lannes’a zaatakowało pozycje w lesie bronione przez Barclay’a. Zwierzchni napad wyparł Rosjan z lasu i zdobył ich baterię, która była w tamtym miejscu rozmieszczona, chociaż Barclay rzucił do walki rezerwy i udało mu się zajść do lasu i sparować działa.

Tymczasem Francuskie główny punkt potem nacierało, a rosyjska konnica wycofała się za swoje działa, wystawiając Francuzów na śmiertelny żar baterii.

Przyjście dywizjii Gudina (eksperymentalnie dowodzonej przez Aultanne’a)


Bitwa przy Pułtuskiem ok. 15:00

Około 14:00 położenie wojsk francuskich stała się niebezpieczna. Rosyjskie lewe frakcja trzymało się a francuskie ognisko cierpiało od ostrzału artylerii, a na prawym skrzydle rósł ucisk wypierający siły Suchet’a z lasu. Język francuski ustępowanie stawał się co chwila z większym natężeniem przypuszczalny, gdy nieoczekiwane sukurs nadeszły na niwa bitwy.

3 Oddział z 3 Korpusu Davouta eksperymentalnie dowodzona przez jego szefa sztabu d’Aultanne’a dostała dekret ścigania rosyjskiej kolumny najwidoczniej wycofującej się w kierunku Pułtuska. Podrażniony siłą rosyjskiej kawalerii, która eskortowała działa i inwentarz d’Aultanne ścigał ją, przecież nie próbował się z nią zmierzyć. Jak przygotowywał się na postój nocny usłyszał dźwięki bitwy po swojej prawej stronie i aktualnie ruszył na Pułtusk. Skoro kosztowny przypominały bagna, mógł ponieść ze sobą przed chwilą jedno działo.

Kiedy Bennigsen zobaczył tą nową zbliżającą się siłę, odwrócił swoją główną linię, ażeby stanęła po drugiej stronie drogi lasu, ów zagranie zredukował aczkolwiek żar artyleryjski zwrócony na oddziały Lannesa. Barclay spostrzegając d’Aultanne’a atakującego jego prawe frakcja, wycofał się już w kierunku prawej okolica głównej linii rosyjskiej obrony. Bennigsen wzmocnił go dwoma regimentami piechoty i kawalerią i skierował zapał artylerii na las. Francuzi zostali odparci, a prawa skrzydło d’Aultanne’a odkryta i zaatakowana przez dwadzieścia szwadronów rosyjskiej kawalerii, wszelako 85 regiment piechoty francuskiej sformował czworoboki i przez uporczywy entuzjazm odparł ów atak.

Przybycie dywizji d’Aultanne’a miało i oddziaływanie na francuskie prawe odłam. Po przerzuceniu większości rosyjskiej artylerii do wsparcia Barclay’a Francuzi mieli okazję użyć swoich własnych filia na rzecz wsparcia nowego ataku na Bagavout’a przez dywizje Claparede i Wedell wspomagane przez Gazan’a na swojej lewej stronie. Żołnierze Bagavouta zostali odparci w poprzek wąwóz na swoje tyły, a ich działa zostały zdobyte. Osterman–Tołstoj sformował baterię po prawej stronie Barclay’a i wsparty przez 5 batalionów zaatakował. Po desperackiej walce Francuzi zostali odparci, a działa odbite. Francuskie prawe odłam i środek wycofały się na swoje poranne pozycje w miarę kiedy zapadały absolutne ciemności.

Podczas nocy Bennigsen zdecydował się na odwrót.

Po bitwie

Straty obu wojsk były duże, natomiast ich szacunek jest dziś nader trudne, skoro źródła historyczne są pod każdym względem odmienne np. kaliber strat francuskich waha się w granicach od 1500 - do 7000 zabitych i rannych i straty rosyjskie od 3500 do 5000 zabitych, rannych i wziętych do niewoli.

Odwrót Rosjan był wyrazisty, podczas gdy i układy panujące w naczelnym dowództwie. Bennigsen polecił niecić ognie, by powielać obóz rozłożone około Pułtuska, a jakkolwiek w nocy z 26/l27 XII ruszył śpiesznym marszem do Ostrołęki, unikając spotkania z Buxhoevdenem. Przeprawiwszy się w Ostrołęce na nielegalny obrębek Narwi, kazał spalić za sobą most zostawiając resztę wojsk, ze swym rywalem na czele, na pastwę Francuzów. Nie zaniedbując starań na rzecz rozwoju swojej kariery powiadomił cara, iż pobił wobec Pułtuskiem samego Napoleona, a jego poplecznicy na dworze mieli spełnić reszty. Buxhoevdena niemniej jednak pies z kulawą nogą nie ścigał i mógł wycofywać się bez walki. 29 grudnia znalazł się w Nowej Wsi (obecnie Nowa Osada rolnicza Zachodnia), a jutro w Dylewie. Dowiedziawszy się, iż most w Ostrołęce jest naćpany, skierował swe wojska do Nowogrodu przez Nasiadki i Stanisławowo, tudzież niewielkie oddziały poszły do Kolna przez Lipniki. Duet jego dywizje, stojące w widłach Bugu i Narwi, dołączyły w Ostrołęce do korpusu Bennigsena. Pierwsza próba połączenia wojsk odbyła się 2 stycznia w Nowogrodzie, lecz jeno część 8 Dywizji zdołano przeprawić, bo most pontonowy został zerwany. Ostateczne całkowanie armii nastąpiło w Tykocinie 9 stycznia.

Skutki

  • Była to jedna z serii bitew, które doprowadziły do faktycznego utworzenia Księstwa Warszawskiego.
  • Bennigsen walczył siłami swego korpusu mając za przeciwnika V Kadłub, Dywizję Dragonów i w ostatniej fazie Dywizję Gudina z Korpusu Davouta. W tym samym czasie trwała ondulacja potyczka wobec Gołyminem, dokąd znalazła się w okrążeniu część oddziałów Bennigsena i 7 Oddział Dochturowa. Atakowały ją oddziały Davouta, Soulta i Augereau’a. Po ciężkim boju Rosjanie przebili się do Makowa straciwszy poniżej Gołyminem ok. 1000 ludzi. Obie bitwy nie przyniosły rozstrzygnięcia i Napoleon zrozumiał, iż konflikt zbrojny, właśnie błyskotliwie rozpoczęta na polach Turyngii, będzie miała swa drugą poważną fazę.
  • Przemarsz wojsk francuskich i rosyjskich i ich diagnoza przez populacja cywilną Pułtuska i okolic:
    • Przemarsze wojsk były plagą na rzecz ludności cywilnej. Wiemy w tym momencie, iż wojsko rosyjska była mylnie wyekwipowana i bez zapasów żywności. Napomknąć do tego wypada i to, iż Bennigsen był niezmiernie złym administratorem i nie troszczył się o podwładnych. Wycofywanie odbywało się wśród roztopów i nocnych przymrozków, w takim przypadku niepoprawnie odziane i głodne armia zaczęło poszukiwać ratunku na własną rękę. “Głód - pisze Michajiowski-Danilewski - był przyczyną wielkiego zła w armii rosyjskiej, jakim było maruderstwo. Tysiące maruderów rozbiegło się na wszystkie okolica grabiąc wsie i stacje pocztowe. Opóźniło to następnie synteza się tych ziem z Rosją.”
    • Z kolei dopiero co przybyłe wojska francuskie nie wypadały o do licha i trochę lepiej w opinii mieszkańców Pułtuska aniżeli ich poprzednicy. Kiedy pisze Wincenty Hipolit Gwarecki „Przyjazd wojsk Francuskich do tego miasta będzie pamiętane, dlatego że w pierwszych dniach ogołocone zostało z istotnych do życia potrzeb i bądź co bądź obywatele uszczerbku przez broń nie doznali, niedostatek dyscypliny wojsk przybyłych dał im rozpoznać nędzę, brak żywności dał się czuć owszem dalece, że chleb chleba ostatnim tchem funt ważący, ze zboża przez połowę zmielonego z otrębami, ośćmi pieczony kosztował złotych dwie, obok czym jego kupno kryjomym w nocy sposobem dziać się musiało.”
    • Wszystkie te niechlubne wydarzenia były w głównej mierze podyktowane ogromnymi trudnościami zaopatrzeniowymi spowodowanymi okropną pogodą paraliżującą linie zaopatrzeniowe, co w konsekwencji doprowadziło do poszukiwania żywności na własną rękę przez żołnierzy obu armii.

Klucz Bitwy wobec Pułtuskiem

Bitwa ta została uwieczniona na Łuku Triumfalnym w Paryżu a w czasach napoleońskich po Morzu Północnym pływała fregata Pułtusk (86 filia). Konfrontacja jest raz w roku rekonstruowana i odtwarzana w Pułtusku i jego okolicy. W 2006 roku była to największa sztuka teatralna bitwy napoleońskiej w Europie. Gród Pułtusk powinno się do Stowarzyszenia zamiast Napoleońskich. Po bitwie przybył do niego Napoleon Bonaparte i spędził w zanim 4 dni, od 29 grudnia 1806 do 1 stycznia 1807. Na budynku, w którym zamieszkiwał przez ów epoka, umieszczono tablicę pamiątkową.

Bibliografia

  • Wincenty Hipolit Gwarecki “Nowość historyczna miasta Pułtuska” Syreni gród 1826r. Drukarnia XX Pijarów (Lektura wydana za pozwoleniem cenzury rosyjskiej) dzisiaj w zbiorach Biblioteki Śląskiej
  • Janusz Szczepański “Wstępny projekt Dziejów Miasta Pułtuska (Do 1945 Roku)” Pułtusk 1987 (Mazowiecki Medium Badań Naukowych im. Stanisława Herberta, Przystanek Naukowa w Pułtusku, Pułtuskie Asysta Społeczno Kulturalne).
  • B.Gierlach, A.Gieysztor, I St. Kotarski (Mazowiecki środowisko Badań Naukowych) “PUŁTUSK Szkoła wyższa i materiały z dziejów miasta i regionu” TOMII Gród nad Wisłą 1975 firma wydawnicza Publikacja i Wiedza.
  • Chandler, David G. Kampanie Napoleona New York: Simon & Schuster, 1995. ISBN 0-02-523660-1
  • Chandler, David G. Słownik Wojen Napoleońskich Ware: Wordsworth Editions Ltd, 1999. ISBN 1-84022-203-4
  • Marbot, Baron M. “Wspomnienia Barona de Marbot’a”. Translated by A J Butler. Kessinger Publishing Co, Massachusetts, 2005. ISBN 1-4179-0855-6 (References are to book and chapter). Also available in English translation on line (see external links below).
  • Petre, F Loraine. “Walka Napoleona w Polsce 1806-1807.” First published 1901; reissued Greenhill Books, 2001. ISBN 1-85367-441-9. Petre used many first hand French sources, German histories and documents from the French Army archives. However as he spoke no Russian he was not able to use any Russian sources.

Linki zewnętrzne

  • Strona z opisem bitwy po polsku
  • Wspomnienia Barona Marbota w języku angielskim

Kategorie: Bitwy w historii Francji • Bitwy w historii Nasz • Bitwy w historii Rosji

21 January 2009 comment TrackBack-URI

Rekonstrukcja historyczna

Zasugerowano, ażeby punkt Rekonstrukcja (bitwy) zintegrować z tym artykułem ewentualnie sekcją. (dyskusja)


Rekonstruktorzy z Francji przedstawiają 101.AD.(Airborne Division)-Dywizję Powietrzno Desantową.


Rekonstruktorzy z Własny i Słowacji przedstawiają napad na “linię Mołotowa”, Sanok, Błonia powyżej Sanem, latko 2007

Historyczne rekonstrukcje to zbiór działań, na przestrzeni których ich uczestnicy odtwarzają w strojach i za pomocą artefaktów wytworzonych teraz, trochę oryginalnych, konkretne wydarzenia z przeszłości (tak bywa bitwy) bądź różnorodne aspekty życia w wybranym okresie historycznym.

Odtwarzanie wydarzeń historycznych ma swoją długą historię, dłuższą chociażby od historii turniejów rycerskich. Zapisy z epoki starożytnego Egiptu, Grecji albo Rzymu, mówią o przypominaniu na rzecz potrzeb publicznych wielkich zwycięstw militarnych ówczesnych władców. W tym momencie w roku 1687 roku król James II odtworzył otoczenie Budapesztu na polach Hunslow Heath. W okresie wojen napoleońskich regularne oddziały wojskowe a milicji inscenizowały w Hyde Parku wielkie bitwy na rzecz mieszkańców Londynu.

Próby przenoszenia wydarzeń historycznych do współczesności celem przybliżenia jej publiczności ewentualnie również na rzecz samych uczestników projektów historycznych bywają określane terminem żywej historii, ponieważ niedaleko każdym takim projekcie zwraca się szczególną uwagę na tragizm wydarzeń zaś zabieganie o behawior realiów. W rezultacie historyczne rekonstrukcje sprowadzają się w swojej zasadniczej formie do przedstawiania na żywo czynności w obrębie historycznego kontekstu. Historyk, Michał Bogacki zaproponował, iżby w języku polskim funkcjonowanie taką określać odtwórstwem historycznym.

Mimo różnych argumentów merytorycznych przemawiających za przedstawioną propozycją, istnieje współcześnie pluralizm polskich terminów, skoro obecnie na początku lat dziewięćdziesiątych XX wieku w środowiskach zajmujących się historical reenactment ustaliły się i spopularyzowały terminy: „rekonstrukcja historyczna” , „rekonstruktor” tudzież „grupa rekonstrukcji historycznej” . Nazwy wywodzące się od czasownika „odbudować” są dzisiaj używane przez wszystkich zainteresowanych - uczestników i sympatyków ruchu, a również przez środki masowego przekazu – zarówno niszowe pisma środowiskowe, gdy i środki masowego przekazu.

Spis treści

Kryteria zainteresowań

Działania odtwórcze jest dozwolone systematyzować używając różnych kryteriów - jak pierwsze danie zamienić należy podejście do nauk historycznych. Na jednym krańcu znajdą się działania odtwórcze o znamionach badań eksperymentalnych, prowadzone przez ludzi o wysokim poziomie wiedzy fachowej, wskutek którym jest dozwolone sprawdzać hipotezy nauk historycznych i lepiej docenić aktorów wydarzeń z przeszłości. Na przeciwległym krańcu znajdzie się amatorska, popularna odbudowa historyczna traktowana jak zabawa i rarytas turystyczna. Drugie kanon, profil minionej rzeczywistości poddawanej działaniom odtwórczym, pozwala nagrodzić czwórka typy aktywności :

  1. Pierwszy to generowanie artefaktów na rzecz potrzeb rekonstrukcji historycznej, inaczej nabywanie i naprawianie oryginalnych, materialnych obiektów z przeszłości (na przypadek budynków, sprzętów, narzędzi, broni, pojazdów, ubrań, mundurów, zbroi) czy też generowanie od nowa obiektów naśladujących przedmioty oryginalne. Tytuł własności odpowiedniego ubrania i wyposażenia ważne jest na rzecz wszystkich odtwórców historii. Projekcja materialnych przedmiotów z przeszłości jest dozwolone dodatkowo zezwalać za odrębną specjalizację, bowiem wymaga ono owszem złożonych umiejętności i zajmuje racja mrowie czasu, iż staje się na rzecz wielu osób główną aktywnością życiową, często, choć nie ma tu prostej reguły, stanowiącą uwaga utrzymania.
  2. Innego rodzaju działaniem jest projekcja określonych zbiorowości ludzkich z przeszłości, na przypadek kręgu rycerskiego, warsztatu rzemieślniczego, trupy artystów azali oddziału wojskowego. Rekonstrukcja wybranych fragmentów nieistniejącej w teraźniejszości tkanki społecznej polega na uczeniu się ról pełnionych przez członków historycznej zbiorowości, relacji z osobami pełniącymi inne role w grupie, kompletowaniu związanych z poszczególnymi rolami materialnych artefaktów zaś na poznawaniu sposobów posługiwania się nimi. Sprawa sądowa odtwarzania określonej grupy jest wymagany, ażeby w trakcie
  3. Inscenizacji (to trzecia część gatunek działań rekonstrukcyjnych) możliwe stało się pokazanie, gdy taka społeczność funkcjonowała w praktyce, a wobec tego, na przypadek, zaprezentowanie działania dawnego warsztatu rzemieślniczego, wejścia książęcego orszaku do miasta, turnieju rycerskiego azaliż ćwiczeń dawnego oddziału wojskowego.
  4. Czwarty gatunek działań stanowią rekonstrukcje bitew, zdarzeń historycznych azali obrzędów - trudne z logistycznego punktu widzenia złożone imprezy zorganizowane podług rozbudowanego scenariusza, tworzącego narracje złożone z sekwencji wydarzeń, trwające masa godzin, a poniekąd dni i wymagające zaangażowania znacznej liczby ludzi.

Imprezy (na przypadek, rekonstrukcje wydarzeń, defilady, pokazy, turnieje, festyny, festiwale, zloty) mają zasadnicze oznaczanie na rzecz ruchu rekonstrukcji historycznych, bo nowoczesne odtwórstwo wyrasta z staż. Imprezy, stanowią arena publicznej prezentacji dorobku i ekstremum pracy poszczególnych grup. Są one plus okazją do spotkań rekonstruktorów, dyskusji i wymiany doświadczeń. Wynikiem takich konfrontacji jest określnik standardów działania, celów rozwoju poszczególnych nurtów ruchu, a dodatkowo generowanie nieformalnej hierarchii – wyłonienie liderów i grup wiodących, o największym autorytecie i osiągnięciach.

Uczestnicy rekonstrukcji historycznych w Polsce

Rekonstruktorzy interesują się różnymi epokami z przeszłości. Na świecie wolno wynaleźć grupy zajmujące się odtwarzaniem różnorodnych okresów historycznych od pradziejów do XX wieku. W Polsce do tego czasu skrystalizowały się trzy nurty rekonstrukcji, które w skrócie przedstawimy w dalszej części rozdziału:

  1. odwołujący się do średniowiecza;
  2. napoleoński, choć jest to określenie umowna, dlatego że w Polsce obejmuje on czas od końca XVIII wieku do 1831 roku;
  3. odwołujący się do Wojny Secesyjnej w USA (1861-1865);
  4. dwudziestowieczny, najliczniej reprezentowany przez środowiska nawiązujące do tradycji polskiej kawalerii tudzież grupy odtwarzające II wojnę światową. Działania odtwórcze skupiają się na rekonstruowaniu działań militarnych (ang. combat reenacting) czy też na inscenizowaniu aktywności pokojowej (ang. living history). Oba te nurty odtwórstwa uzupełniają się i często współwystępują w ramach tych samych imprez, jednak w poszczególnych krajach różne epoki zaś typy aktywności zyskują mniejszą ewentualnie większą moda wśród rekonstruktorów. Zainteresowania rekonstruktorów zależą w dużym stopniu od biegu dziejów konkretnego kraju azali regionu, w związku z tym w Polsce rekonstrukcje militarne (w zasadzie kiedy chodzi o XX stulecie) rozwijają się lepiej aniżeli „living history”. W Stanach Zjednoczonych zaś inscenizacje bitew są równie popularne podczas gdy projekcja aktywności pokojowej, w tym – codziennej egzystencji zwykłych ludzi żyjących w przeszłości.

Największą grupę wśród uczestników rekonstrukcji historycznych stanowią osoby nie zajmujące się zawodową problematyką historyczną. Są to z reguły amatorzy, którzy traktują uprawianie żywej historii/ odtwórstwo historyczne/ rekonstrukcje historyczne w charakterze zamiłowanie. Uczestnicy w obrębie tej grupy hobbystów rekrutują się poczynając od grup młodzieżowych społem z rodzicami, do osób starszych posiadających nuże doznanie życiowe. Wśród dorosłych uczestników przeważają studenci, z grup zawodowych np. strażacy, prawnicy, członkowie sił zbrojnych, i osoby zajmujące się zawodowo problematyką historyczną. Z punktu widzenia postaw uczestników, istota rzeczy ruchu stanowią relatywnie wąskie kręgi entuzjastów, którzy (obojętnie od źródła utrzymania) traktują rekonstrukcję na serio i profesjonalnie, regularnie uczestniczą w pracy swoich grup azaliż stowarzyszeń, prowadzą szkoła wyższa powyżej interesującą ich epoką, kompletują ubiory, organizują wydarzenia i inscenizacje. Entuzjastycznych rekonstruktorów nie ma w Polsce za wielu, ich numer przy dekadencja 2006 roku nie przekraczała 5 tysięcy: nieznacznie nad 3000 w grupach średniowiecznych, dookoła 300 w rekonstrukcjach napoleońskich i wokół 1000 w rekonstrukcjach dwudziestowiecznych. Dokładne dane nie istnieją, ponieważ w zdecentralizowanym ruchu nie ma statystyk, rekonstruktorzy przemieszczają się między środowiskami, a z entuzjastami mieszają się wysoko liczniejsi okazjonalni uczestnicy, którzy posiadają co najmniej część niezbędnego uzbrojenia, sprzętu i umundurowania, jednakże ich działanie ma oblicze przygodny – nie uczestniczą regularnie w pracach swojej grupy, jednakowoż stawiają się na ważniejszych imprezach i inscenizacjach. Najluźniej związani z ruchem są czynni sympatycy, którzy rekonstrukcję traktują jak wakacyjną zabawę, pożyczają od innych broń i stroje, tak aby od czasu do czasu ponieść wkład w imprezie albo w inscenizacji. Braki w wyposażeniu i uzbrojeniu sympatyków sprawiają, iż nie furt są oni dopuszczani przez prawdziwych rekonstruktorów do pełnego udziału w imprezach.

Publikacje

Czasopismami ruchu są w Polsce „Periodyk Rycerska” zajmująca się rekonstrukcjami średniowiecznymi i nowożytnymi a kwartalnik „Do Broni!”, kto skupia się na rekonstrukcjach przełomu XVIII i XIX wieku a XX stulecia. Na rzecz środowisk kawaleryjskich ważnym pismem jest „Oryginalny Festiwal Kawaleryjski”, mnóstwo miejsca rekonstrukcjom poświęca podobnie miesięcznik „Eksplorator”, a „Militaria XX wieku” mnóstwo uwagi poświęcają broni i sprzętowi wojskowemu.

Bibliografia

  • Michał Bogacki, 2006, Historical reenactment jak prekursorski podejście prezentacji przeszłości. „Do Broni!”, nr 4, s. 34 - 37.
  • Piotr Tadeusz Kwiatkowski, 2008, Pamięć zbiorowa społeczeństwa polskiego w okresie transformacji. Oficyna Naukowe “Akademik”, Stolica Polski. Podział 2.

Zobacz też

  • archeologia eksperymentalna
  • Dymarki Świętokrzyskie
  • rekonstrukcja (bitwy)
  • Wesele w Landshut

Linki zewnętrzne

  • Rekonstrukcja historyczna w Polsce, zależności z imprez rekonstrukcyjnych, komentarze
  • Reenacting and living history - międzynarodowy założenie polskich odtwórców

Kategorie: Hobby • Relacja wojskowościUkryta kategoria: Artykuły do zintegrowania

6 December 2008 comment TrackBack-URI

Bitwa pod Grunwaldem

Ten paragraf dotyczy średniowiecznej bitwy. Zobacz również: Walka przy Grunwaldem - wyobrażenie Jana Matejki.

Bitwa wobec Grunwaldem
Wielka wojna


Batalia poniżej Grunwaldem na obrazie Jana Matejki

Data
15 lipca 1410

Miejsce
pola między Grunwaldem, Stębarkiem i Łodwigowem

Wynik
zwycięstwo połączonych sił polsko-litewskich

Strony konfliktu

Klasztor krzyżacki
Rycerze-goście Zakonu z całej Europy,
Królestwo Polskie
Wielkie Księstwo Litewskie
Posiłki:
Rusini
Czesi
Mołdawianie
Tatarzy

Dowódcy

Ulrich von Jungingen †
Władysław II Jagiełło
mocny książę Witold

Siły

32-38 tys. żołnierzy (51 chorągwi)
34-43 tys. żołnierzy (2/3 z nich to rycerze polscy)

(50 chorągwi polskich), 40 chorągwi litewskich, ruskich, mołdawskich i tatarskich)

Straty

8 tys. zabitych
14 tys. pojmanych
nieznane


Władysław Jagiełło i Witold modlący się przedtem bitwą

Bitwa poniżej Grunwaldem (w literaturze niemieckiej pierwsza Bój poniżej Tannenbergiem) - jedna z największych bitew w historii średniowiecznej Europy (wobec względem liczby uczestników), stoczona na polach poniżej Grunwaldem 15 lipca 1410, w czasie trwania Wielkiej wojny, między siłami zakonu krzyżackiego wspomaganego przez rycerstwo zachodnioeuropejskie (ok. 21 tys. konnego rycerstwa, 6 tys. pieszych i artylerzystów zaś 5 tys. czeladzi), wobec dowództwem wielkiego mistrza Ulricha von Jungingena, a połączonymi siłami polskimi, litewsko-ruskimi i smoleńskimi zaś posiłkowymi oddziałami czeskimi, mołdawskimi i tatarskimi, przy dowództwem króla Lokalny Władysława II Jagiełły, liczącymi w sumie nad 34 tysiące żołnierzy. Z tej liczby dopiero co rycerstwo polskie dorównywało uzbrojeniem i wyszkoleniem ciężkiemu rycerstwu krzyżackiemu, reprezentującemu ówczesny najwyższy jakością stopień europejski.

Spis treści

Bieg bitwy

Jak podaje Jan Długosz, poprzednio rozpoczęciem batalii trzystu najemnych żołnierzy czeskich wycofało się bez wiedzy króla z pola bitwy. Zawrócili chociaż, podczas gdy podkanclerzy Królestwa Polskiego, Mikołaj Trąba, napotykając ich na swojej drodze, wypomniał im groza poprzednio wojskami zakonnymi. Wbrew to na przestrzeni bitwy najemnicy z Pepiczek i Moraw z chorągwi św. Jerzego znowu opuścili plac boju namową swojego dowódcy Jana Sarnowskiego. Również tym łącznie dostrzegł ich Mikołaj Trąba i oskarżył Jana o zdradę, pozbawiając go dowództwa ponad chorągwią.

Bitwa rozpoczęłą się dookoła południa. W przebiegu bitwy wolno uhonorować pięć faz:

  • na początku bitwy lekka kawaleria litewska i tatarska uderzyła na artylerię i piechotę krzyżacką. Artyleria zakonu zdołała podarować dwaj salwy i nie wzięła udziału w dalszej części bitwy.
  • II krok bitwy rozpoczęła się atakiem jazdy krzyżackiej na prawe i lewe odłam armii polsko-litewskiej i zderzeniem się ciężkiej jazdy obu stron. W efekcie powstały duet ośrodki walki: prawe odłam wojsk litewsko-rusko-tatarskich przeciw Krzyżakom w okolicach Stębarku i lewe ramię wojsk polskich i zaciężnych z przeciwnej strony krzyżackim siłom głównym. Ta etap bitwy trwała ondulacja naokoło godziny.
  • III stadium bitwy powstała, gdy kawaleria krzyżacka odepchnęła w zażartej walce wojska litewskie (40 chorągwi) wobec wodzą wielkiego księcia Witolda w kierunku lasu i w efekcie nastąpiło załamanie się skrzydła litewskiego. Ta tzw. ucieczka Litwinów (podług niektórych wersji z początku pozorowana) związała w pościgu poważne siły zakonne. Wojska te wróciły na główne rola bitwy, przekonane o zwycięstwie Zakonu, jak wojska polskie na lewym skrzydle brały górę powyżej zakonnymi. W tej fazie bitwy Krzyżacy nieomalże zdobyli wielką chorągiew królestwa i zacząli co więcej świergotać pieśń zwycięstwa. Krok ta trwała ondulacja 2-3 godziny.
  • w IV fazie nastąpił ofensywa odwodu 16 chorągwi wielkiego mistrza i konflikt zbrojny w główny punkt i na lewym skrzydle polskim. Napad odwodów polskiej jazdy rozerwał rudymentarny tułów sił krzyżackich zaś umożliwił egzekucja decydującego ataku odwodów lekkiej jazdy ukrytej w zaroślach. Nastąpiło objazd i porażka wojsk krzyżackich. Stadium ta ondulacja ok. 1-2 godziny
  • V fazą było osiągnięcie taborów i obozu krzyżackiego zaś uporczywe dążenie nadmiernie eksploatujący za uciekającymi wojskami krzyżackimi.

Bój trwał nad szóstka godzin i skończył się przedtem zachodem słońca. Przewagę na placu boju miały właściwie całkowity epoka (mało tego fazy III, podczas gdy lekko zaskoczone siły zbrojne unii polsko-litewskiej dały się zepchnąć do defensywy) wojska dowodzone przez króla Polski.



Obrączkowanie bitwy


Witold, na obłoku przedstawiony jest sakralny Stanisław, jaki wedle przekazu Jana Długosza puder się pojawić ponad polem bitwy

Wynik bitwy proszek podstawowy oddziaływanie na związki polityczne w ówczesnej Europie. Nie przed chwilą doszczętnie załamał potęgę zakonu, jednak również wyniósł dynastię jagiellońską do rangi najważniejszych na kontynencie. Podług niektórych badaczy (np. Stefan Maria Kuczyński, Paweł Jasienica) – oszałamiający i wystarczająco raptowny publiczny fortuna odniesiony głównie siłami polskimi, spowodował pełen powagi recesja w stosunkach polsko-litewskich i zadecydował o kunktatorskiej postawie króla, jaki obawiając się za bardzo mocnego wzrostu znaczenia Nasz w unii (która i właśnie była stroną silniejszą) opóźnił usilne staranie za niedobitkami wojsk krzyżackich i do nogi nie zdobył osłabionego Malborka. Sama bój nie wniosła żadnych istotnych nowinek taktycznych (nie licząc użytego w przeprawie przez Wisłę mostu pontonowego). Po bitwie zaś nastąpił ociężały ruina znaczenia zagranicznych wojsk zaciężnych (wielu zaproszonych przez klasztor znamienitych rycerzy z Europy Zachodniej widząc dysproporcję sił i przeczuwając klęskę nie przyjechało na ziemia orna bitwy). Rzeczą bez precedensu był zaś szlachetny skinienie króla, jaki kazał wykopać zwłoki wielkiego mistrza Ulricha von Jungingen i co ważniejszych braci natomiast zwolnić je z honorami do Malborka.

Trofeami wojennymi było przede wszystkim 51 chorągwi krzyżackich. Detaliczny ich przedstawienie wspólnie z ilustracjami podał Jan Długosz w swoim dziele Banderia Prutenorum, spisanym w XV wieku. Część z nich została przyznana księciu Witoldowi, te które trafiły do wawelskiej katedry zostały w roku 1797 wywiezione przez Austriaków do Wiednia i blizna po nich zaginął. W 1937, na podstawie opisów z dzieła Długosza, chorągwie zostały zrekonstruowane. Kolejnym łup były duet słynne nagie miecze ofiarowane Jagielle przez Krzyżaków (przechowywane były w wawelskim skarbcu, później trafiły do kolekcji Izabeli Czartoryskiej w Puławach atoli w 1853 zostały wywiezione do Rosji i blizna po nich zaginął).

W bibliografii niemieckiej walka przy Grunwaldem występuje w charakterze bój przy Tannenbergiem (Schlacht bei Tannenberg). Obecna miano tej miejscowości to Stębark.

Pole bitwy do tej pory nie doczekało się systematycznego przebadania przy względem archeologicznym. Istnieją dziewiętnastowieczne doniesienia o różnych przypadkowych odkryciach – np. w kościele w Stębarku przechowywano nieco kamiennych kul armatnich i elementy zbroi, a w zamku w Dąbrównie znaleziono siekierę bitewną i inne fragmenty zbroi. Polskie badania archeologiczne rozpoczęły się w roku 1958 i niezmienny do lat 90., toż objęły niewielką część pobojowiska, m.in. nie odnaleziono wspomnianego przez kronikarzy miejsca pochówku kilkuset znaczniejszych rycerzy obu stron w okolicach stębarskiego drewnianego kościoła i nie przebadano pobliskich bagien, dokąd ponoć zginęło wielu uciekinierów z pola walki. Odnaleziono parę zbiorowych mogił w pobliżu ruin kaplicy wzniesionej przez Krzyżaków po bitwie. Szkielety nosiły ślady po ciosach zadanych mieczem, toporem azaliż po trafieniach bełtami z kuszy.

Uczestnicy

Rycerstwo polskie zorganizowane było w 50 chorągwi, wśród których znajdowali się i zaciężni Czesi (Jan Žižka), Morawianie i Ślązacy, Mołdawianie tudzież Chorągiew Białego Niedźwiedzia z Chełma, która miała ważki współpraca w bitwie (została za to wyróżniona przez Króla Nasz Władysława Jagiełłę, kto ufundował kościół pw. Rozesłania Apostołów w tym mieście). Co więcej tego stawiło się 40 chorągwi litewskich jak jeden mąż z oddziałami ruskimi, żmudzkimi i tatarskimi, wojska lenne Republiki Nowogrodu (Nowogrodzkie) wspólnie z oddziałami z Pskowa. Wśród uczestników tej bitwy, po stronie Królestwa wymieniani są m.in. rycerze: Zyndram z Maszkowic oboźny wojsk polskich, dowodzący wielkiej chorągwi ziemi krakowskiej, Marcin z Wrocimowic, chorąży chorągwi ziemi krakowskiej, Zawisza Ciemny i jego towarzysz Jan Farurej z Garbowa, wojewoda krakowski Jan z Tarnowa, Florian z Korytnicy, Paweł Rabuś z Biskupic, Mikołaj Pułap z Taczewa, Jarand z Brudzewa, Dobiesław z Oleśnicy, Spytek I Jarosławski natomiast Szymon Lingwenowicz, Zygmunt Korybut, Jerzy Mścisławski.

Zakon krzyżacki wystawił 51 chorągwi (w tym dwójka wielkiego mistrza), wśród których znajdowali się również goście zakonu z Helmut, Szwajcarii, Śląska, Pomorza tudzież Inflant. Współpraca w bitwie po stronie zakonnej wzięli m.in. Frideric von Wallenrode, Konrad Lichtenstein, Thomas von Morheim, Wilhelm von Helfenstein, Henric von Schwelborn, Godfryd von Hatzlfeld, Burchard Wobeke, Arnold von Baden i Werner Tettingen. Wedle niektórych badaczy samych braci-rycerzy krzyżackich było przy Grunwaldem właśnie naokoło 250, resztę stanowili goście i zaciężni.

Sztandary krzyżackie zdobyte poniżej Grunwaldem

Proporce chorągwi litewskich i ruskich

litewska Pogoń

litewskie Słupy Giedymina

Ziemia lwowska

Podole

Halicz

Ziemia przemyska

Ziemia chełmska

Sprawy niewyjaśnione

W literaturze podawane są różne – dosyć rozbieżne – szacunki liczebności wojsk (mówi się kiedy niekiedy poniekąd o sumie do 38 tys. wojsk zakonnych i do 43 tys. sprzymierzonych), natomiast przez gros historyków i badaczy są one podawane w wątpliwość. Wyższość liczebna wojsk unii nie jest kwestionowana, za to w wielu źródłach kwestionuje się poważne groźba na rzecz głównego obozu Jagiełły na skutek straceńczej szarży lekkozbrojnej jazdy krzyżackiej – wątek opisany przez Sienkiewicza.

Nie ma również pewności co do umieszczenia przez Krzyżaków wilczych dołów na polu bitwy. Wydaje się, iż mieli za trochę czasu na wykopanie tych pułapek.

Inscenizacje bitwy


Król Jagiełło jak jeden mąż z rycerzem na tle wojsk polskich, przedstawienie teatralne z 2003

Co roku, w rocznicę bitwy, członkowie bractw rycerskich z całej Europy odgrywają przy Grunwaldem wydarzenia z 15 lipca 1410. Widowisko notorycznie przyciąga kilkudziesięciotysięczne rzesze widzów. Natura inscenizacji nie zawżdy jest acz przystający z realiami historycznymi.

Ciekawostki

  • Uzbrojenie obu armii, biorących wkład w bitwie wobec Grunwaldem, było podobne. Władysław Jagiełło rozkazał w takim razie swoim wojskom “…obwiązywać się przepaskami ze słomy na rzecz wzajemnego rozpoznania”.

Przypisy

  1. ↑ Za bardzo krążyło gawęda pewnych żołnierzy z wojska krzyżackiego powtarzane z namysłem i nie zaczerpnięte z plotek, jednakowoż w każdym calu pewne, iż jutro przez kompletny epoka trwania bitwy widzieli powyżej wojskiem polskim czcigodną jakość ubraną w szaty biskupie, która udzielała walczącym Polakom błogosławieństwa, stale dodawała im sił i obiecywała im pewne wygrana. Ogłoszono to za wróżbę, która zapowiadała niewątpliwe przyszłe wygrana króla. Jan Długosz Roczniki, inaczej kroniki sławnego Królestwa Polskiego t. VII
  2. ↑ 2,0 2,1 Mateusz Siuchniński, Jan Kopczewski: Grunwald. 550 lat chwały. Gród nad Wisłą: Państwowe Zakładanie się Wydawnictw Szkolnych, 1960, s. 340. 

Zobacz też

  • Bitwa poniżej Grunwaldem (wizja Jana Matejki)
  • bitwa wobec Koronowem
  • bitwa wobec Tannenbergiem
  • historia Polski
  • kalendarium historii Polski
  • Krzyżacy (film)
  • Krzyżacy (powieść)
  • miecze grunwaldzkie
  • Pomnik Grunwaldzki w Krakowie
  • Pomnik Grunwaldzki w Nowym Jorku
  • słynne bitwy w historii Polski
  • stosunki polsko-krzyżackie
  • Wspólnota Drużyn Grunwaldzkich

Bibliografia

  • Jan Herburt, Chronica sive historiae Polonicae compendiosa, Basileae 1571, stron 338, zawiera m.in. relacja bitwy przy Grunwaldem
  • Jan Stanisław Kopczewski, Mateusz Siuchniński, Grunwald. 550 lat chwały, PZWS, Syreni gród 1960
  • Stefan Maria Kuczyński. Wielka Konflikt zbrojny z Zakonem Krzyżackim w latach 1409-1411, Firma wydawnicza MON, Stolica Polski 1960
  • Konstanty Górski, Starcie poniżej Grunwaldem (dnia 15-go lipca 1410 r.), Syreni gród 1888
  • Henryk Sienkiewicz, Krzyżacy, 1900

Linki zewnętrzne

Kategorie: Bitwy w historii zakonu krzyżackiego • Średniowieczne bitwy w historii Nasz • Relacja Krajowy 1386-1454Ukryta kategoria: Artykuły wymagające uzupełnienia źródeł

6 December 2008 comment TrackBack-URI

Bitwa pod Pułtuskiem (1806)

Starcie przy Pułtuskiem
Wojny napoleońskie


Odbudowa bitwy wobec Pułtuskiem, zima 2002

Prekluzja
26 grudnia 1806

Miejsce
Pułtusk, województwo mazowieckie, wspólnota Pułtusk, Mazowsze, Polska

Wynik
nierozstrzygnięta, język rosyjski odwrót

Przyczyna
Przyłączenie się Rosji do IV Koalicji antyfrancuskiej

Terytorium
Polska

Strony konfliktu

Królestwo Francuskie
Cesarstwo rosyjskie

Dowódcy

Marszałek Jean Lannes
Generał Levin August von Bennigsen

Siły

ok. 25000 - 27000 żołnierzy
ok. 40000 - 45000 żołnierzy

Straty

1500 - 2200 - 7000 zabitych i rannych (sporne)
3500 - 5000 zabitych, rannych i wziętych do niewoli (sporne)

IV sojusz antyfrancuska

Schleiz - Saalfeld - Jena-Auerstedt - Lubeka - Czarnów - Gołymin - Pułtusk - Tczew - Iława Pruska - Ostrołęka - Słupsk - Gdańsk - Kołobrzeg - Dobre Gród - Lidzbark - Frydland

Bitwa poniżej Pułtuskiem - walka stoczona 26 grudnia 1806 wobec Pułtuskiem przez wojska francuskie z wojskami rosyjskimi, w czasie wojny z IV Koalicją.

30-tysięczny V Tułów francuszczyzna przy dowództwem marszałka Jean Lannesa i oddział Gudina z III korpusu marszałka Louisa Davouta próbowały skombinować most na Narwi i pochwycić gród. Nagle zostały zaatakowane na zachód od Pułtuska przez 45-tysięczną armię rosyjską ze 120 armatami, poniżej dowództwem generała Levina Augusta von Bennigsena. Krańcowo krwawa bój została nierozstrzygnięta, bowiem Rosjanie wytrwali na swoich pozycjach i zniszczyli most. Sama potyczka toczyła się w straszliwych warunkach atmosferycznych w toku burz śniegu z deszczem w czasie największych roztopów i zabłocenia terenu.

Straty obu stron były nader wysokie. Francuzi stracili ok. 1500 - 7000 zabitych, rannych i wziętych do niewoli, Rosjanie 3500 - 5000.

Bitwa ta została upamiętniona na Łuku Triumfalnym w Paryżu.

Spis treści

Przyczyny

Po upadku insurekcji kościuszkowskiej i podpisaniu konwencji rozbiorowej przez państwa zaborcze 26 stycznia 1797, dokonano podzielenia obszaru Lokalny, i zaborcy uniwersalnie uważali go w charakterze “gruntowny, kategoryczny, kategoryczny”. Północne Mazowsze znalazło się w państwie pruskim, które na tym terenie graniczyło z Austrią od Góry Kalwarii do Serocka, a potem obok Bugu do okolic Janowa Podlaskiego. Od Janowa zaczynała się żywopłot z Rosją, która biegła między Bielskiem a Białowieżą, Białymstokiem a Wołkowyskiem do Grodna i toteż w przyszłości na północ niedaleko Niemna.

Zniewolonej ludności polskiej niesporo było przedstawić sobie rychłą odmianę losów. Aczkolwiek ta forma przyszła i to po niezupełnie dziesięciu latach. Obok czym nie zapominajmy, iż była to okres krwawa i niespokojna. Popchnięcie wywołany przez rewolucję francuską uzewnętrznił całą lawinę konfliktów w ówczesnej Europie. Przeciw Francji zawiązywały się i upadały kolejne koalicje. Po klęsce trzeciej na polach przy Austerlitz zawiązała się czwarta między Prusami, Austrią i Rosją. Działania wojenne zostały wywołane przez ultimatum Prus przesłane Napoleonowi, kto wydał Wielkiej Armii rozporządzenie wymarszu na teren Fryderyka Wilhelma III. Decydujące konferencja nastąpiło poniżej Jeną i Auerstaedt, w tym samym dniu 14 października 1806 r. Wojsko króla Prus została rozbita i drugi pochód Francuzów odbywał się bez większych przeszkód. żwawo zajęli Berlin, doszli do Bałtyku i przeprawiwszy się przez Odrę zbliżali się do ziem polskich.

W Wielkopolsce wybuchło zryw i rozpoczęto modelować armia. Król pruski Fryderyk Wilhelm III znalazł się ze swym dworem w Prusach Wschodnich, dokąd pozostał mu do dyspozycji wyłącznie 20-tysięczny tułów wobec dowództwem allel. I’Estocqa. Po klęskach na polach Jeny i Auerstedt oczy Prusaków zwróciły się w stronę cara Aleksandra I, jaki ich nie zawiódł. 30 października 1806 r. wypowiedział Napoleonowi wojnę skłaniając do tego samego kroku Anglię i Austrię, jednakże bez skutku. Wojsko rosyjska stała w pogotowiu i na zupa apostrofa wyruszyła na poparcie. 3 listopada wyruszył z Grodna 70-tysięczny tułów allel. Bennigsena i maszerując przez Łomżę i Ostrołękę dotarł do Pułtuska, dokąd założono kwaterę główną.

Nim bitwą

Zadanie zwierzchnictwa w armii rosyjskiej

Tymczasem armii rosyjskiej brakowało jednolitego dowodzenia. Był to zagadnienie tym z większym natężeniem nagły, iż obaj dowódcy połączonych w Ostrołęce korpusów nie cierpieli się równocześnie. Imperator mianował naczelnego wodza w osobie marszałka polnego Michała Fiodorowicza Kamieńskiego, jakkolwiek funkcja mu powierzone było powyżej siły schorowanego 68-letniego wodza. Wyruszył on z Petersburga 22 listopada, przecież natychmiast po paru dniach prosił cara o odprawa z nałożonego obowiązku, jako że fałszywie widzi i na mapie pustka nie być może dostrzec i nie być może podróżować konno. Przybył natomiast do Pułtuska i zapoznał się z wojskiem, a w tamtym czasie jego lęk właśnie się powiększył, ujrzał bo armia mylnie umundurowane, bez zapasów żywności i lekarstw. Jeszcze raz prosił cara o odprawa z funkcji, niemniej jednak oddźwięk nie przychodziła i należy było wziąć się do działania. Kadłub Buxhoevdena podzielił na duet części: dywizje Essena III i Anrepa umieścił w widłach Bugu i Narwi w okolicy Popowa. Pozostałe para stanowiły prawe ramię korpusu Bennigsena.

W tym samym dniu, podczas gdy wojska rosyjskie witały poniżej Pułtuskiem marszałka Kamieńskiego, Syreni gród owacyjnie przyjmowała wjeżdżającego Napoleona. Jakim sposobem inne nastroje panowały w obozie francuskim. Była to Wielka Wojsko, która dwanaście miesięcy temu odniosła wygrana przy Austerlitz, a przedtem paru tygodniami poniżej Jeną i Auerstaedt. Gwiazdor Napoleona jaśniała pełnym blaskiem, marszałkowie byli właśnie wykonawcami woli cesarza. Zaopatrzenie armii było dobre, a podejście ludności polskiej otwarty, jakkolwiek, o ile chodzi o zaopatrzenie wypada odznaczyć, iż uległo ono stopniowemu pogorszeniu w miarę gdy zdolność pogodowe oswojony dramatycznemu pogorszeniu. Kiedy pisze Kapitan Marbot kto służył w korpusie Augereau’a „Padał głęboki mnóstwo ze śniegiem, zaopatrzenie zaczęło dochodzić z opóźnieniem (bowiem w błocie wysyłka był niezupełnie ciężki) nie było więcej przewinienie, nieczęsto podczas gdy jakieś boski napój, i co w rzeczy samej było problemem, żadnego chleba a o kawałki świń i krów musieliśmy sami walczyć.”

Kompozycja wojsk

Wojska francuskie składały się z:

  • Dowódca: w związku ze swoją funkcją był przedtem dowodzący przedniej straży wielkiej armii francuskiej marszałek J.Lannes
    • 3 Tułów Marszałka Davout’a (część)
      • 3 Oddział piechoty standardowo poniżej dowództwem Allel. Gudina jednakowoż tego dnia dowodzona przez d’Aultanne’a:
        • Dwie Brygady składające się z 9 Batalionów piechoty
        • Kawaleria 70 szaserów i 100 dragonów
        • 1 działo
    • 5 Tułów Marszałka Lannesa
      • 1 Oddział piechoty poniżej dowództwem Sucheta składająca się z trzech Brygad podzielonych na 16 batalionów piechoty.
      • 2 Oddział piechoty wobec dowództwem Gazana składająca się z dwóch Brygad podzielonych na 11 batalionów piechoty
      • Lekka Oddział Kawalerii wobec dowództwem Treilharda składająca się z sześciu szwadronów huzarów i trzech szwadronów szaserów
      • Artyleria 38 dział

Wojska rosyjskie składały się z:

  • Dowódca: allel. Bennigsen
    • 6 batalionów piechoty, 55 szwadronów kawalerii, 7 baterii artylerii polowej i 21/2 baterii artylerii konnej – w sumie 128 dział.
      • 2 Oddział przy dowództwem Osterman’a-Tołstoja
      • 6 Oddział poniżej dowództwem Sedemaratzkiego
      • 4 Oddział wobec dowództwem Golicyna – część (Golicyn nie był współczesny na polu bitwy)
      • 3 Oddział wobec dowództwem Osten–Sackena (on również nie był teraźniejszy na polu bitwy)

Bitwa

Preludium

Działania bojowe rozpoczęli Francuzi 21 grudnia. Korpusy Napoleona przeprawiły się przez Wisłę i ruszyły na Rosjan, którzy byli zmuszeni do odwrotu. Wycofując się koncentrowali swe oddziały w rejonie Pułtuska i Makowa. W dwadzieścia cztery godziny Bożego Narodzenia większa część sił Bennigsena była obecnie w Pułtusku, pozostałość tudzież znalazła się z dywizją Dochturowa w okolicy Gołymina. Buxhoevden ze swą 5 Dywizją stał w Makowie. Aura była niezmiernie zła, ciągłe deszcze zamieniły drogocenny w bajora a posuwanie się wojsk, zwłaszcza artylerii, było powyżej termin uciążliwe. Łatwo zobaczyć w wyobraźni sobie sytuację żołnierzy maszerujących i walczących w błocie, a nocujących na biwakach wśród wichrów i zamieci śniegu z deszczem. Poniżej koniec dnia 25 grudnia dotarł przy Pułtusk V Kadłub Lannesa z dywizją dragonów Beckera. Kamieński musiał rozstrzygać się na orzekający bój czy też na recesja. W nocy z 25/26 grudnia rozszalała się burza i wiatr przewracał namioty Rosjan i Francuzów. Prezes marszałek załamał się do szczętu i zwoławszy naradę oświadczył, iż opuszcza armia, a dowodzenie przekazuje najstarszemu stopniem, alias Buxhoevdenowi polecając równocześnie anulować się w granice Rosji. Wbrew próśb zebranych generałów wytrwał w postanowieniu i odjechał do Ostrołęki. Z ambicjami Bennigsen nie mógł uznać na właśnie nikczemny kres i decyzji wodza nie uszanował. Postanowił zapożyczyć bitwę. W tym celu rozkazał przynieść z Popowa dywizje Essena III i Anrepa, pomimo tego te, zgodnie z wcześniejszym rozkazem Kamieńskiego, pomaszerowały do Ostrołęki.

Główna batalia


Bitwa przy Pułtuskiem ok. Południa

Bennigsen rozmieścił swoje siły obok wartościowy Pułtusk-Gołymin formując je w trzy linie złożone po kolei z 21, 18 i 5 batalionów. Lewe odłam kończyło się w mieście, a prawe w na lesie Mosin. Artyleria została rozmieszczona przedtem pierwszą linią piechoty. Na nie później niż wysuniętych pozycjach prawego skrzydła Generał Barclay de Tolly zajmował część lasu Mosin z 3 batalionami, regimentem kawalerii i baterią artylerii osłaniającą drogę do Gołymina. Generał Bagavout osłaniał lewe odłam zaś most na rzece Narew łącznie z 10 batalionami, dwoma szwadronami dragonów zaś baterią artylerii. 28 szwadronów kawalerii było rozmieszczonych niedaleko krawędzi brzegu łącząc Barclay’a i Bagavouta, Kozacka konnica została rozmieszczona po drugiej stronie drogi nich. Lannes puder rozporządzenie naruszyć Narew w Pułtusku łącznie ze swoim Korpusem. Proszek myśl, iż nim przedtem znajdują się jakieś siły rosyjskie, aliści nie proch pojęcia o ich rozmiarach. Po przedarciu się przez błota, pierwsze danie oddziały dotarły na obszar o 10 rankiem i odrzuciły Kozaków na główną linię rosyjskiej obrony. Z powodu ukształtowania terenu Lannes mógł spostrzegać właśnie w największym stopniu wysunięte pozycje rosyjskie na lewym i prawym skrzydle i kawalerię pośrodku nimi. Rozmieścił na lewo przy lasu Mosin Dywizję Sucheta po pewnym czasie Gazana, Wedella i Claparede’a w pobliżu całej linii rosyjskiej. Parę oddział, które udało się przeprawić przez błota rozmieścił na lewym skrzydle i w ognisko. Naokoło 11 wcześnie rano francuskie prawe odłam ruszyło przeciw Bagavoutowi. Rosyjscy Kozacy i resztka kawalerii zostali wyparci na tyły a Bagavout wysłał do ataku piechotę, która wbrew wsparcia artylerii została odrzucona. Francuskie siedlisko również nacierało, próbując natrzeć cofającego się Bagavouta z flanki, tymczasem ów zagranie odsłonił ich na napad rosyjskiej kawalerii, siedem szwadronów zaatakowało francuską flankę w nagłej burzy śnieżnej gdy konnica i infanteria Bagovout’a zaatakowała ich apiać frontalnie. Z kolei francuszczyzna baon oskrzydlił rosyjską kawalerię. Po zamieszaniu jakie powstało Rosjanie wycofali się na swoje obronne pozycje. Następna próba kawalerii Lannesa przy dowództwem Treilharda została zatrzymana przez rosyjską artylerię.

W tym samym czasie francuskie lewe wobec dowództwem Sucheta prowadzone samodzielnie przez Lannes’a zaatakowało pozycje w lesie bronione przez Barclay’a. Wiodący prym napad wyparł Rosjan z lasu i zdobył ich baterię, która była w tamtym miejscu rozmieszczona, tymczasem Barclay rzucił do walki rezerwy i udało mu się zajść do lasu i sparować działa.

Tymczasem Francuskie siedlisko potem nacierało, a rosyjska jazda wycofała się za swoje działa, wystawiając Francuzów na letalny gorliwość baterii.

Przyjście dywizjii Gudina (eksperymentalnie dowodzonej przez Aultanne’a)


Bitwa wobec Pułtuskiem ok. 15:00

Około 14:00 stan wojsk francuskich stała się niebezpieczna. Rosyjskie lewe odłam trzymało się a francuskie siedlisko cierpiało od ostrzału artylerii, a na prawym skrzydle rósł siła wypierający siły Suchet’a z lasu. Francuszczyzna wycofywanie się stawał się raz po raz z większym natężeniem przypuszczalny, podczas gdy nieoczekiwane wsparcie nadeszły na grunt bitwy.

3 Oddział z 3 Korpusu Davouta eksperymentalnie dowodzona przez jego szefa sztabu d’Aultanne’a dostała dekret ścigania rosyjskiej kolumny najwyraźniej wycofującej się w kierunku Pułtuska. Podniecony siłą rosyjskiej kawalerii, która eskortowała działa i inwentarz d’Aultanne ścigał ją, wszak nie próbował się z nią zmierzyć. Gdy przygotowywał się na postój nocny usłyszał dźwięki bitwy po swojej prawej stronie i aktualnie ruszył na Pułtusk. Albowiem kosztowny przypominały bagna, mógł wciąć ze sobą przed chwilą jedno działo.

Kiedy Bennigsen zobaczył tą nową zbliżającą się siłę, odwrócił swoją główną linię, tak aby stanęła po drugiej stronie drogi lasu, ów zagrywka zredukował wszelako entuzjazm artyleryjski ustawiony na oddziały Lannesa. Barclay spostrzegając d’Aultanne’a atakującego jego prawe odłam, wycofał się w tej chwili w kierunku prawej okolica głównej linii rosyjskiej obrony. Bennigsen wzmocnił go dwoma regimentami piechoty i kawalerią i skierował pasja artylerii na las. Francuzi zostali odparci, a prawa skrzydło d’Aultanne’a odkryta i zaatakowana przez dwadzieścia szwadronów rosyjskiej kawalerii, lecz 85 regiment piechoty francuskiej sformował czworoboki i przez trwały gorliwość odparł ów atak.

Przybycie dywizji d’Aultanne’a miało oraz oddziaływanie na francuskie prawe ramię. Po przerzuceniu większości rosyjskiej artylerii do wsparcia Barclay’a Francuzi mieli okazję użyć swoich własnych oddział na rzecz wsparcia nowego ataku na Bagavout’a przez dywizje Claparede i Wedell wspomagane przez Gazan’a na swojej lewej stronie. Żołnierze Bagavouta zostali odparci na skroś wąwóz na swoje tyły, a ich działa zostały zdobyte. Osterman–Tołstoj sformował baterię po prawej stronie Barclay’a i wsparty przez 5 batalionów zaatakował. Po desperackiej walce Francuzi zostali odparci, a działa odbite. Francuskie prawe ramię i siedlisko wycofały się na swoje poranne pozycje w miarę gdy zapadały absolutne ciemności.

Podczas nocy Bennigsen zdecydował się na odwrót.

Po bitwie

Straty obu wojsk były duże, tymczasem ich przybliżenie jest dziś niezwykle trudne, bo źródła historyczne są całkowicie odmienne np. rozmiar strat francuskich waha się w granicach od 1500 - do 7000 zabitych i rannych a straty rosyjskie od 3500 do 5000 zabitych, rannych i wziętych do niewoli.

Odwrót Rosjan był wybitny, gdy i relacje panujące w naczelnym dowództwie. Bennigsen polecił dobyć płomień ognie, by odwzorowywać koczowisko rozłożone dookoła Pułtuska, a jakkolwiek w nocy z 26/l27 XII ruszył śpiesznym marszem do Ostrołęki, unikając spotkania z Buxhoevdenem. Przeprawiwszy się w Ostrołęce na sfałszowany obręb Narwi, kazał spalić za sobą most zostawiając resztę wojsk, ze swym rywalem na czele, na pastwę Francuzów. Nie zaniedbując starań na rzecz rozwoju swojej kariery powiadomił cara, iż pobił poniżej Pułtuskiem samego Napoleona, a jego poplecznicy na dworze mieli przekuć w czyn reszty. Buxhoevdena natomiast pies z kulawą nogą nie ścigał i mógł wycofywać się bez walki. 29 grudnia znalazł się w Nowej Wsi (współcześnie Nowa Osiedle wiejskie Zachodnia), a następnego dnia w Dylewie. Dowiedziawszy się, iż most w Ostrołęce jest naćpany, skierował swe wojska do Nowogrodu przez Nasiadki i Stanisławowo, tudzież niewielkie oddziały poszły do Kolna przez Lipniki. Duet jego dywizje, stojące w widłach Bugu i Narwi, dołączyły w Ostrołęce do korpusu Bennigsena. Pierwsza próba połączenia wojsk odbyła się 2 stycznia w Nowogrodzie, mimo to tylko część 8 Dywizji zdołano przeprawić, skoro most pontonowy został zerwany. Ostateczne całkowanie armii nastąpiło w Tykocinie 9 stycznia.

Skutki

  • Była to jedna z serii bitew, które doprowadziły do faktycznego utworzenia Księstwa Warszawskiego.
  • Bennigsen walczył siłami swego korpusu mając za przeciwnika V Tułów, Dywizję Dragonów i w ostatniej fazie Dywizję Gudina z Korpusu Davouta. W tym samym czasie ondulacja konfrontacja wobec Gołyminem, dokąd znalazła się w okrążeniu część oddziałów Bennigsena i 7 Oddział Dochturowa. Atakowały ją oddziały Davouta, Soulta i Augereau’a. Po ciężkim boju Rosjanie przebili się do Makowa straciwszy wobec Gołyminem ok. 1000 ludzi. Obie bitwy nie przyniosły rozstrzygnięcia i Napoleon zrozumiał, iż wojna, owszem błyskotliwie rozpoczęta na polach Turyngii, będzie miała swa drugą poważną fazę.
  • Przemarsz wojsk francuskich i rosyjskich i ich diagnoza przez obywatele cywilną Pułtuska i okolic:
    • Przemarsze wojsk były plagą na rzecz ludności cywilnej. Wiemy nuże, iż wojsko rosyjska była fałszywie wyekwipowana i bez zapasów żywności. Wtrącić do tego wypada i to, iż Bennigsen był niezmiernie złym administratorem i nie troszczył się o podwładnych. Wycofywanie odbywało się wśród roztopów i nocnych przymrozków, w takim razie niepoprawnie odziane i głodne armia zaczęło sprawdzać ratunku na własną rękę. “Głód - pisze Michajiowski-Danilewski - był przyczyną wielkiego zła w armii rosyjskiej, jakim było maruderstwo. Tysiące maruderów rozbiegło się na wszystkie okolica grabiąc wsie i stacje pocztowe. Opóźniło to odtąd łączenie się tych ziem z Rosją.”
    • Z kolei świeżo przybyłe wojska francuskie nie wypadały o dużo lepiej w opinii mieszkańców Pułtuska aniżeli ich poprzednicy. Podczas gdy pisze Wincenty Hipolit Gwarecki „Przyjazd wojsk Francuskich do tego miasta będzie pamiętane, jako że w pierwszych dniach ogołocone zostało z istotnych do życia potrzeb i mimo iż społeczność uszczerbku przez broń nie doznali, niedostatek dyscypliny wojsk przybyłych dał im rozpoznać nędzę, brak żywności dał się czuć racja dalece, że chleb chleba tylko funt ważący, ze zboża przez połowę zmielonego z otrębami, ośćmi pieczony kosztował złotych dwójka, blisko czym jego kupno kryjomym w nocy sposobem dziać się musiało.”
    • Wszystkie te niechlubne wydarzenia były w głównej mierze podyktowane ogromnymi trudnościami zaopatrzeniowymi spowodowanymi okropną pogodą paraliżującą linie zaopatrzeniowe, co w konsekwencji doprowadziło do poszukiwania żywności na własną rękę przez żołnierzy obu armii.

Klucz Bitwy poniżej Pułtuskiem

Bitwa ta została uwieczniona na Łuku Triumfalnym w Paryżu a w czasach napoleońskich po Morzu Północnym pływała fregata Pułtusk (86 wydział). Konfrontacja jest rokrocznie rekonstruowana i odtwarzana w Pułtusku i jego okolicy. W 2006 roku była to największa sztuka teatralna bitwy napoleońskiej w Europie. Gród Pułtusk trzeba do Stowarzyszenia w zamian Napoleońskich. Po bitwie przybył do niego Napoleon Bonaparte i spędził w przedtem 4 dni, od 29 grudnia 1806 do 1 stycznia 1807. Na budynku, w którym zamieszkiwał przez ów era, umieszczono tablicę pamiątkową.

Bibliografia

  • Wincenty Hipolit Gwarecki “świeża wiadomość historyczna miasta Pułtuska” Gród nad Wisłą 1826r. Drukarnia XX Pijarów (Publikacja wydana za pozwoleniem cenzury rosyjskiej) teraz w zbiorach Biblioteki Śląskiej
  • Janusz Szczepański “Wstępny projekt Dziejów Miasta Pułtuska (Do 1945 Roku)” Pułtusk 1987 (Mazowiecki środowisko Badań Naukowych im. Stanisława Herberta, Przystanek Naukowa w Pułtusku, Pułtuskie Asysta Społeczno Kulturalne).
  • B.Gierlach, A.Gieysztor, I St. Kotarski (Mazowiecki Medium Badań Naukowych) “PUŁTUSK Uczelnia i materiały z dziejów miasta i regionu” TOMII Syreni gród 1975 firma wydawnicza Pozycja bibliograficzna i Wiedza.
  • Chandler, David G. Kampanie Napoleona New York: Simon & Schuster, 1995. ISBN 0-02-523660-1
  • Chandler, David G. Słownik Wojen Napoleońskich Ware: Wordsworth Editions Ltd, 1999. ISBN 1-84022-203-4
  • Marbot, Baron M. “Wspomnienia Barona de Marbot’a”. Translated by A J Butler. Kessinger Publishing Co, Massachusetts, 2005. ISBN 1-4179-0855-6 (References are to book and chapter). Also available in English translation on line (see external links below).
  • Petre, F Loraine. “Walka Napoleona w Polsce 1806-1807.” First published 1901; reissued Greenhill Books, 2001. ISBN 1-85367-441-9. Petre used many first hand French sources, German histories and documents from the French Army archives. However as he spoke no Russian he was not able to use any Russian sources.

Linki zewnętrzne

  • Strona z opisem bitwy po polsku
  • Wspomnienia Barona Marbota w języku angielskim

Kategorie: Bitwy w historii Francji • Bitwy w historii Krajowy • Bitwy w historii Rosji

6 December 2008 comment TrackBack-URI